Ông Hirokazu Yamaoka cho biết : Nhiều DN Nhật Bản đang có ý định đầu tư vào VN và nhiều DN đang chuyển các cơ sở sản xuất của họ, chủ yếu từ Trung Quốc, sang VN. Hàng năm, các DN Nhật Bản đang hoạt động tại VN đều có kế hoạch mở rộng sản xuất tại VN và số lượng DN Nhật Bản đầu tư vào VN cũng tăng lên rất nhiều. Đây là cơ hội tốt để VN phát triển CNHT.

- Để có thể đón đầu “làn sóng” đầu tư từ Nhật Bản, đặc biệt trong lĩnh vực CNHT, các DN VN cần lưu ý điều gì, thưa ông ?

Phía Nhật Bản bao giờ cũng yêu cầu sản phẩm chất lượng rất cao, do vậy các DN VN cần nắm chắc yêu cầu này. Các DN VN cũng cần lưu ý là các DN Nhật có sự kiểm tra rất chặt chẽ quy trình sản xuất ra một sản phẩm chất lượng. Chẳng hạn, Cty Honda luôn cử chuyên gia xuống tận DN để kiểm tra, giám sát và hỗ trợ tư vấn kỹ thuật cho các DN VN.

Tôi cũng muốn nói thêm rằng, Honda, hay Toyota - đều là những DN lớn và có kinh nghiệm, họ chỉ cần nhìn dây chuyền sản xuất là có thể biết được sản phẩm đó như thế nào. Một DN sản xuất sạch sẽ, quy mô thì đương nhiên họ cũng sẽ sản xuất ra được những sản phẩm chất lượng cao, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.

- Nhật Bản đã từng thành công trong việc hỗ trợ DN phát triển CNHT, ông có thể chia sẻ kinh nghiệm đó ?

Có hai cách để hỗ trợ DN : thứ nhất là hỗ trợ từ Chính phủ (hỗ trợ tài chính, kỹ thuật, nhân lực...); thứ hai giữa Cty chính và nhà thầu phụ. Ví dụ, Toyota luôn có quan hệ mật thiết với các nhà thầu phụ, và luôn yêu cầu các nhà thầu phụ sản xuất các sản phẩm chất lượng ra sao, yêu cầu kỹ thuật như thế nào... để đáp ứng được các tiêu chuẩn của Toyota trên toàn cầu.

Tôi cho rằng, hỗ trợ về tài chính là điều khá quan trọng để các DN phát triển CNHT, ví dụ các DN Nhật muốn tham dự hội chợ của nước ngoài, Chính phủ hỗ trợ ½ chi phí tham dự để DN có điều kiện tham dự và học hỏi kinh nghiệm, tìm cơ hội đầu tư. Tôi được biết ở VN có nhiều DN làm CNHT, cần hỗ trợ mạnh hơn nữa cho nhóm DN này.

- Người ta vẫn nói “Cái khó bó cái khôn” để nói về tình trạng của các DN VN sản xuất CNHT hiện nay. Ông nghĩ sao về điều này ?

Tôi được biết, trên thực tế, để sản xuất được các sản phẩm, linh kiện đạt yêu cầu thì các DN VN phải nhập khẩu các loại máy móc sản xuất theo tiêu chuẩn và có lao động có kỹ năng, trình độ vận hành những máy móc đó. Điều này là trở ngại rất lớn đối với các DNNVV do họ thiếu vốn đầu tư nhập khẩu máy móc hiện đại hoặc thiếu nguồn nhân lực đủ trình độ để vận hành. Chúng tôi rất mong muốn rằng, DNNVV có được sự hỗ trợ từ Chính phủ và tiếp cận được các chương trình hỗ trợ đào tạo nghề và nguồn nhân lực của Jica.

Trong tương lai gần, các nước ASEAN sẽ dỡ bỏ hoàn toàn hàng rào thuế quan (ASEAN Free Trade Area – AFTA), lúc đó sẽ đặt ra bài toán rất lớn cho các DN VN là làm thế nào để sản xuất ra các sản phẩm có thể cạnh tranh với các sản phẩm của các nước ASEAN khác. Do đó, việc nâng cao năng lực sản xuất để tạo khả năng cạnh tranh là vấn đề vô cùng quan trọng đối với các DN VN. VN phải gấp rút thúc đẩy quá trình CNH, HĐH nếu không VN vẫn phải sử dụng ngoại tệ để nhập khẩu máy móc, thiết bị có chất lượng tốt hơn, giá rẻ hơn để phục vụ nhu cầu sản xuất trong nước. Đây là nguy cơ mất khả năng cạnh tranh rất lớn đối với ngành công nghiệp trong nước.

Chính phủ và các DN lớn có thể lựa chọn ra những ngành sản xuất, những sản phẩm công nghiệp có thế mạnh để tập trung đầu tư phát triển vào những ngành này để tạo được lợi thế cạnh tranh so với các sản phẩm cùng loại của các nước khác.

Hiện Chính phủ đã hợp tác với các tổ chức để phát triển CNHT tại VN. Bản thân Jetro đã có quan hệ tốt với Bộ KHĐT, Bộ Công Thương... để phát triển ngành này. Chúng tôi đã từng hỗ trợ Thái Lan phát triển CNHT từ những năm 1984. Đây là một ví dụ điển hình để VN có thể tham khảo và áp dụng.

- Vậy để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các nhà đầu tư Nhật Bản nói riêng và sự phát triển chung cho ngành CNHT của VN, các tổ chức như Jetro, Jica sẽ hỗ trợ VN phát triển CNHT như thế nào ?

Hiện nay các tổ chức của Nhật Bản đã và đang có những hỗ trợ rất cụ thể cho các DN VN phát triển CNHT. Chẳng hạn tổ chức Jaica đến tận các nhà máy sản xuất CNHT để hỗ trợ sản xuất,  quản lý, kỹ thuật... Bản thân Jetro cũng làm cầu nối để 2 bên DN VN - Nhật Bản gặp gỡ được nhau để các DN VN biết được họ nên sản xuất các sản phẩm gì có thể đáp ứng được yêu cầu của các khách hàng Nhật Bản. Việc đầu tư vào xúc tiến thương mại cũng sẽ tạo ra sự phát triển chung cho DN 2 bên.

 Đặc biệt, chúng tôi thường xuyên tổ chức các triển lãm CNHT VN - Nhật Bản nhằm giúp các DN chia sẻ kinh nghiệm và tìm các cơ hội đầu tư. Các triển lãm thông thường, người triển lãm thường trưng bày các sản phẩm, dịch vụ mà họ muốn bán. Tuy nhiên, triển lãm CNHT VN  - Nhật Bản có những sự khác biệt, người trưng bày ở đây chính là các DN Nhật Bản, họ trưng bày các sản phẩm linh kiện mà họ muốn mua, được cung cấp bởi các DN VN. Chẳng hạn, triển lãm vào tháng 9 tới sẽ có 62 DN Nhật trưng bày linh phụ kiện mà họ muốn mua, muốn nội địa hoá từ phía VN. Tôi cho rằng, đây là một cơ hội tốt để các DN VN tìm được bạn hàng và được chia sẻ các kinh nghiệm cho phát triển CNHT.

- Xin cảm ơn ông !

Quốc Anh thực hiện