Mời bạn đọc theo dõi phần cuối cuộc bàn tròn trực tuyến đầu năm trên Diễn đàn Kinh tế Việt Nam với Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên - ông Đặng Lê Nguyên Vũ và Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam Trần Đình Thiên, để hiểu thêm về những bài học thành công của thương hiệu Trung Nguyên.

Mọi ý kiến trao đổi thêm cùng hai vị khách mời và Diễn đàn, xin vui lòng gửi về hòm thư tại địa chỉ vef@vietnamnet.vn hoặc tham gia tranh luận trực tiếp ở cuối bài.

Thổi hồn Việt vào cà phê

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Thường thường ở các quốc gia, Nhà nước chỉ là người tạo môi trường, còn chủ lực là các tập đoàn kinh tế, nền tảng là các doanh nhân, những người có điều kiện về vật chất, kinh tế để triển khai. Vậy từ góc độ của Trung Nguyên, anh sẽ làm gì, dù chỉ là một góc nhỏ thôi để thực hiện tư duy đó?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Như thực tế anh cũng thấy, chúng tôi cũng có nỗ lực. Trách nhiệm của công dân là cũng phải suy nghĩ và nhận thức những nhiệm vụ trọng đại của đất nước, bởi vì khi đất nước bị ảnh hưởng thì mỗi cá thể trong đó cũng bị tác động theo. Nếu đất nước được vinh danh trên thế giới thì mỗi cá nhân trong đó cũng được hưởng lợi từ sự vinh danh ấy.

Tư duy này không biết có được thống nhất hay không, vì các anh cũng thấy là nhiều người bảo rằng làm chính trị chỗ A chỗ B... Nhưng chúng tôi vẫn rất nỗ lực để đưa ra những quan điểm mà mình cảm thấy nếu được thì có thể hiến kế hoặc cùng nhau nhận thức và hành động chung. Một mình Trung Nguyên dù có vươn lên ở tầm cỡ toàn cầu, mang về vài chục tỷ đô la thì cũng không đem lại được kết cục gì cho đất nước cả.

Riêng với Trung Nguyên, trên nền rất yếu của đất nước mình, yếu nhiều mặt, xuất phát điểm của chúng tôi, dù giờ được nói là số một, xuất khẩu tới năm mấy quốc gia nhưng nếu Trung Nguyên muốn đi ra được toàn cầu, thực sự chúng tôi phải đặt một nền tảng khác.

Như anh cũng thấy, về mặt tư duy chiến lược thì café đã có lịch sử hàng ngàn năm, và các tập đoàn hiện nay đã chế ngự hàng trăm năm. Nếu Trung Nguyên không có điểm gì khác biệt thì chúng tôi không thể đi đâu được hết. Do vậy, chúng tôi phải xác định lại những vấn đề nền tảng, đưa ra những đề xuất chiến lược cho café Việt Nam, đưa ra những quan điểm mới về cà phê của thế giới... trên nền tảng đó, Trung Nguyên có thể đến với thế giới.

Chúng tôi đã có những đề xuất:

Một là, khi phân tích bối cảnh toàn cầu, chúng tôi đưa ra một tuyên ngôn của cà phê Việt Nam. Các quốc gia trồng, các tập đoàn trồng chỉ coi cà phê là thực phẩm, vấn đề kinh tế mà chưa đi đến vấn đề văn hoá nghệ thuật và triết lý sống. Chúng tôi liền đưa ra một triết lý mới về cà phê đến từ Việt Nam. Và phải có một địa bàn minh chứng cho phát ngôn đó, thu hút cộng đồng hơn 2 tỷ người uống cà phê trên thế giới này, từ trong tâm trí, tư tưởng, cho đến vật chất của họ. Triết lý là một cơ sở quan trọng để chúng tôi đi xa.

Đội ngũ nhân sự của chúng tôi được trang bị như thế này: Chúng ta phải là một thương hiệu cà phê toàn cầu, thương hiệu toàn cầu đầu tiên của Việt Nam. Chúng tôi biết là phải cạnh tranh với ai, những ông lớn nào, và rất hiểu họ. Hiện nay, vật chất thì chúng tôi chưa bằng họ nhiều thứ, nhưng những điều kiện như chúng ta vừa phân tích, biết tính toán, quy hoạch lại, biết quyết tâm, có khát khao làm chúng tôi hoàn toàn có thể làm được.

Phải làm nhiều bước. Bước thứ nhất là về mặt sản phẩm, chúng tôi phải trả lời 3 câu hỏi thôi:

- Sản phẩm chiến thắng trên toàn cầu của Trung Nguyên là gì?

Để trả lời câu hỏi này chúng ta phải biến công thức chiến thắng sản phẩm của những "ông lớn", họ có: nguyên liệu tốt + công nghệ tốt.

Mình muốn hơn họ về sản phẩm thì nguyên liệu tốt có lấy được không? Được! Trung Nguyên hiện nay đang làm điều đó. Công nghệ tốt? Được! Vì chúng tôi đi sau nên luôn lấy công nghệ số 1, tốt nhất. Nhưng phải tính hơn họ về bí quyết riêng, không chỉ là về vật lý của sản phẩm mà còn câu chuyện của sản phẩm.

- Mô hình chiến thắng trên toàn cầu của chúng tôi là gì?

Chúng tôi đang cùng các nhà tư vấn đi tìm mô hình chiến thắng, trong đó có cả mô hình hoạt động, mô hình tài chính để có thể đi nhanh.

Nhưng đó vẫn chưa phải là tất cả vấn đề. Chúng tôi phải trả lời câu hỏi thứ 3.

- Café là một vấn đề rất cũ, vậy thì bây giờ thế giới cần nghe câu chuyện gì về café từ chúng tôi, từ Việt Nam? Câu chuyện gì hấp dẫn họ bên ly café?

Ba câu hỏi này phải đến 2012 chúng tôi mới có thể trả lời trọn vẹn, còn bây giờ đang là một quá trình rất ráo riết để xử lý.

Hiện nay, sau khi tính toán, chúng tôi có lựa chọn một số địa bàn. Trong đó, chúng tôi đang chọn hai địa bàn để phát ngôn tư tưởng và quan điểm của chúng tôi. Một là Mỹ, vì đó là trung tâm chính trị, thông tin, kinh tế của thế giới. Một thị trường nữa là Trung Quốc, hiện nay cà phê hoà tan của chúng tôi không kịp bán qua bên đó, chúng tôi chỉ cần cố gắng làm sao mỗi năm chúng tôi lấy 1 USD của mỗi người Trung Quốc là đã có 1,3 tỷ USD rồi. Đặt ra mục tiêu 1 tỉ 3 là hoàn toàn có thể đạt được.

Nếu Trung Nguyên đạt được 1 tỉ 3, cộng thêm sự nỗ lực của nhiều doanh nghiệp khác nữa thì tình hình thâm hụt mậu dịch sẽ khác. Mặc dù quy luật thị trường vẫn là chủ yếu, các doanh nghiệp phải chủ động nhưng cũng cần có sự can thiệp của các nhà lãnh đạo.

TS. Trần Đình Thiên: Tôi cũng có quan tâm tới cách làm của Trung Nguyên và có trao đổi với anh Vũ nhiều lần. Cà phê, trước khi anh Vũ đưa ra tuyên ngôn, thì đã là một vấn đề toàn cầu rồi, nhưng chỉ là một đồ uống toàn cầu thôi. Bây giờ anh Vũ muốn thổi linh hồn Việt Nam vào đấy, tức là muốn "Việt Nam hoá" sản phẩm toàn cầu đấy thì tôi cho rằng đó là một ý tưởng rất là tuyệt.

Vì đó gắn với cả một cách nhìn để đưa Việt Nam ra với thế giới, nằm trong  một ý tưởng mà tôi nghĩ chính là cái mà Việt Nam bây giờ phải thực thi: là toàn cầu hoá Việt Nam. Việt Nam hoá một sản phẩm toàn cầu, lấy một sản phẩm toàn cầu để toàn cầu hoá Việt Nam, đưa Việt Nam ra với thế giới.

Để làm được điều này, như anh Vũ nói là sản phẩm, thị trường rồi tất cả các công cụ phải gắn với mô hình. Đây là một tư duy cho phát triển hiện đại mà có lẽ nó không chỉ gắn với một sản phẩm mà còn gắn với những sản phẩm mà Việt Nam lựa chọn để toàn cầu hoá cũng phải có một tư duy như thế...

Quay trở lại câu hỏi lúc nãy: mô hình Việt Nam để có thể đảm bảo được độc lập phải gắn với cái gì? Làm sao mô hình đó phải được thế giới ủng hộ, muốn thế giới ủng hộ thì phải đáp ứng được nhu cầu của loài người, đó là phát triển xanh bền vững, nó như là sản phẩm của loài người mà loài người sẽ nâng đỡ nó. Và còn phải còn có tính người, tính nhân văn trong đó.

Đó là cơ sở để định hình tư duy phát triển cho Việt Nam trong thời hiện đại. Nếu chúng ta không dựa vào tư duy toàn cầu đấy thì cái gọi là độc lập,  khái niệm "vươn lên" sẽ rất khó. Ta mượn được sức của thế giới ta mới vươn nhanh lên được, mà muốn mượn được sức thế giới thì loài người phải ủng hộ Việt Nam. Phải rất thích mô hình mà chúng ta chọn!

Thống ngự trong nước, chinh phục thế giới

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Vậy tính "toàn cầu" và "xanh" đó thể hiện trong câu chuyện của Trung Nguyên như thế nào?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Thực ra cà phê không chỉ đơn giản là cà phê. Không phải vì tôi làm trong ngành này mà tôi nói vậy. Ngày xưa, khi lần đầu tiên tôi gặp các vị giáo sư, những người cũng đã từng đi nhiều nơi. Khi tôi đặt vấn đề, họ cũng không tin lắm đâu, cho là không có cơ sở.

Nhưng khi chúng tôi cung cấp thông tin và tự họ tìm hiểu thì họ cũng thấy đây là một cơ hội để chuyển tải thông điệp của Việt Nam vì bản chất của café là một di sản của nhân loại, nhưng chưa ai có thể đưa di sản này phục vụ cho ý đồ của mình.

Nhìn từ góc độ học thuyết, học thuyết nào rồi cũng quay lại vấn đề lực lượng. Hiện nay chúng ta có hơn 2 tỷ lực lượng nhưng chưa có điểm chung, những giá trị chung thông qua ly café bình thường. Đây là cơ hội của Việt Nam đứng ở góc độ nào đó để đưa ra những giá trị chung này. Đương nhiên giá trị chung này không xung đột với tôn giáo của họ, với ý thức hệ của họ... nhất là trong bối cảnh này.

Những giá trị căn bản có thể nói chúng tôi có hai thông điệp thôi: Thế giới cần sáng tạo và sẽ tiếp tục phát triển với sáng tạo, bây giờ nền kinh tế tri thức lại càng quan trọng.

Thứ hai là sáng tạo cho một thế giới bền vững, khủng hoảng vừa rồi xảy ra không ai có thể đơn phương giải quyết được cục diện, kể cả quốc gia của mình, những nước hùng mạnh nhất cũng không thể nói được chuyện đó.

Thông điệp này tôi đề nghị là thông điệp của Việt Nam, khi đưa ra ngọn cờ nhân văn và thông điệp lớn này để tụ lại với thế giới. Nhưng thông điệp đưa ra rồi, chúng ta có nhất quán trong chiến lược và thực thi hay không.

Bộ Ngoại giao bây giờ cũng rất ủng hộ, Chính phủ cũng rất ủng hộ, giới trí thức cũng ủng hộ. Tôi cũng đã có chuyến đi qua Mỹ và gặp nhiều học giả lớn, họ ngạc nhiên là làm sao chúng tôi đi được đến đây, đây sẽ là cuộc cách mạng thay đổi thế giới và chúng tôi sẽ có mặt.

Họ cũng đang giúp chúng tôi hoàn thành những luận điểm ngày càng rõ hơn để thấu hiểu thế giới, kể cả họ giúp chúng tôi đưa chương trình café học vào Harvard. Chúng tôi soạn thảo cả nội dung đó, đương nhiên điều này cần thêm thời gian nữa. Họ nói rằng Trung Nguyên cần đi như vậy thì mới có cửa vào thị trường Hoa Kỳ.

TS. Trần Đình Thiên: Điều này liên quan đến chỗ anh Tuấn nói lúc nãy, Trung Quốc làm đại công xưởng rồi thì Việt Nam làm cái gì? Tôi muốn nói là chúng ta phải biết tạo ra giá trị gia tăng cho một sản phẩm đã có thì lúc đó mới chinh phục được. Nếu không thì không thể bằng người ta được.

Giá trị gia tăng này là gì? Với cà phê thì đó chính là linh hồn Việt Nam ở trong nó, là triết lý Việt Nam ở trong đó. Tất nhiên cái này nó phải đi với mùi thơm của café chứ nếu không thì không ai ngửi được linh hồn đó cả. Chắc chắn là phải đến đẳng cấp toàn cầu rồi nhưng thêm cái giá trị gia tăng đó.

Đó chính là chất lượng, ta không "đấu" mà phải cố gắng tìm một cách tiếp cận phát triển cho mình. Tôi cho rằng chính thế giới sau khủng hoảng đang gợi cho chúng ta cách đó.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Trở lại với bài học cạnh tranh của cà phê Trung Nguyên. Thưa anh Vũ, trước khi ra nước ngoài thì anh phải cạnh tranh ở Việt Nam cái đã. Vậy anh làm thế nào để có thể nổi trỗi hơn những đối thủ khác?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Đối với chúng tôi, thì chúng tôi là số 1 và hầu như không có người thứ hai liền kề tại Việt Nam và mục tiêu của chúng tôi là thống ngự hầu như tuyệt đối tại Việt Nam. Đây chính là hậu phương để Trung Nguyên chuẩn bị bước ra xa hơn, đây là điểm chúng tôi cần phải làm.

Riêng về lĩnh vực cà phê hòa tan chúng tôi cũng có một đối thủ là NESCAFÉ. Chúng tôi có xuất phát điểm sau họ, nhưng đến hôm nay chúng tôi đã tuyên bố thẳng với họ là chúng tôi cạnh tranh với họ luôn. Chúng tôi tự tin vào đội ngũ, kể cả sự ủng hộ của người tiêu dùng. Hiện nay công suất của chúng tôi là 24/24, chúng tôi mua các nhà máy, mua công nghệ... Đấy là những điều mà chúng tôi cần phải làm. Đương nhiên, theo như thống kê của thế giới thì một thương hiệu toàn cầu phải có những điều kiện của nó.

Một là, khát khao của doanh nghiệp đó muốn toàn cầu hay không. Thứ hai, thương hiệu đó phải là thương hiệu của số một của quốc gia đó. Thứ ba, ngành của doanh nghiệp đó phải nằm trong các ngành lợi thế cạnh tranh của quốc gia đó. Thứ tư, phải có sự hậu thuẫn của chính sách nhà nước. Bốn yếu tố đó, dường như Trung Nguyên có đầy đủ.

Khát khao chúng tôi có và dường như chúng tôi có khát khao cực lớn, số 1.

Chúng tôi phải làm cho mạnh mẽ hơn lợi thế ngành, chúng tôi phải xử lý lại ngành cà phê Việt Nam phải có vị trí lớn và đem lại lợi ích nhiều hơn chứ không thể như bây giờ. Bản thảo vừa qua với ban lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk, chúng tôi đề xuất những biện pháp để xử lý tình hình này.

Về mặt chính sách thì chưa nhưng tín hiệu thì đã có, tức là từ lãnh đạo cao nhất đều ủng hộ cho vấn đề này. Nhìn chung, chúng tôi vẫn bơi, chưa hề có chính sách nào hỗ trợ để chúng tôi làm, cho nên chúng tôi phải tự chủ đề mà làm trước.

Mấy yếu tố đó chúng tôi dường như hội tụ đầy đủ, còn những yếu tố khác thì có hai chuyện: thống ngự trong nước và chinh phục thế giới thì chúng tôi có chuyện thuận tương đối rõ ràng. Chinh phục thế giới thì đến 2012 thì chúng tôi mới trả lời căn bản được.

Thiếu sự khác biệt, không có cà phê Trung Nguyên

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Một bạn đọc gửi thư cho anh: Thừa nhận những đóng góp của anh trong thương hiệu của hàng hóa Việt Nam, đưa thương hiệu hàng hóa Việt Nam ra toàn cầu nhưng thực tế vấn đề thương hiệu ở nhiều nền kinh tế có điểm khác chúng ta rất nhiều. Vậy đâu là sự khác biệt khi chúng ta đi sau?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Sự khác biệt như tôi đã nói trong ngành cà phê thì nó cũ lắm. Nếu như qua Mỹ mà không có cách làm khác thì rõ ràng là khủng hoảng ngay, vì dường như mọi thương hiệu lớn trên thế giới đều có mặt tại Mỹ. Nếu không có sự khác biệt, Trung Nguyên không thể có cửa để chen lấn vào đó. Thương hiệu, tài chính, nhân lực hệ thống, sự hậu thuẫn của quốc gia. Một thương hiệu ở các nước đang phát triển cần phải nỗ lực gấp nhiều lần so với những nước phát triển.

Chúng ta không chỉ phấn đấu để làm bằng hoặc làm giống, vì vậy mà Trung Nguyên đang đặt lại một nền tảng, chúng tôi mạnh dạn đưa ra một cái gọi là triết lý café. Và đến ngày hôm nay, chúng tôi và cả những cộng sự bên ngoài nước Mỹ khó hiểu nhất cũng có thể nói rằng Trung Nguyên là số một về mặt tư tưởng.

Chúng tôi chuẩn bị cho tháng 3 tới đây một diễn trình cho việc đưa café vào kỷ nguyên mới. Chúng tôi tính toán lại cho việc đem lại sự công bằng cho café Việt Nam.

Nếu giả sử, Trung Nguyên chỉ nhìn ở góc độ thực phẩm, kinh tế cà phê thuần túy thì chúng tôi không đi được đâu, còn để đạt tới về triết lý, về văn hóa thì đó quả là một thách thức quá lớn. Chúng tôi biết việc phải làm. Nhưng để đóng gói và ra được một sản phẩm, quả thật, là câu chuyện tầm vóc với những người được yêu cầu, được câu hỏi đóng góp.

Chúng tôi rất vất vả với những tính toán lớn, nhưng có lẽ có đi rồi mới có đến nhưng có lẽ không đi thì nó cũng khó.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Anh có nói đến ngọn cờ nhân văn, vậy đâu là yếu tố tạo nên ngọn cờ này và sự bắt đầu từ những công đoạn nào?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Tôi cũng đã nói vấn đề này nhiều lần, những trung tâm khác nắm những ngọn cờ khác như ngọn cờ kinh tế, ngọn cờ kỹ thuật thì mình khi phân tích trong toàn cầu thì mình có thể nắm được ngọn cờ nhân văn. Biểu hiện của nó dễ lắm, về chiến lược thì có hai điểm chúng ta có thể nêu ngay được:

Thứ nhất, Việt Nam hoàn toàn có thể lo được an ninh lương thực trên thế giới và hoàn toàn có thể kêu gọi các nước khác. Có thực mới vực được đạo, có dạ dày rồi mới tính toán đến những việc khác, ở đây không chỉ là vấn đề kinh tế bình thường mà còn là nỗi lo chung của nhân loại.

Thứ hai, chọn địa bàn mẫu để phát triển, giải quyết cho nhiều vấn đề khác nhau thì chọn địa bàn Tây Nguyên ấy. Nếu Việt Nam là một hình mẫu phát triển bền vững của thế giới thì thế giới sẽ tụ lại Việt Nam và sẽ làm sáng cái thông điệp của Việt Nam. Cái đó, trong thời đại tồn tại nhiều vấn đề như hiện nay thì theo tôi thế giới rất cần, mà quốc gia mình cũng cần phải có để thử nghiệm.

Đối với ngọn cờ nhân văn này, ngoài về kinh tế thì Việt Nam có thể đi đầu trong các việc như tài trợ lũ lụt, thiên tai và hoàn toàn có những quỹ để nuôi những dự án này, nhằm mang lại tiếng tăm cho Việt Nam, thiện cảm cho Việt Nam. Chúng ta có thể làm được những việc đó.

Tôi không "nổ"!

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Nhiều câu hỏi vui muốn gửi đến ông, nhiều doanh nhân có nói rằng nhìn Đặng Lê Nguyên Vũ như người có tư tưởng triết gia, chính trị và nhiều khi quá xa với một doanh nhân?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Tôi nghĩ nên có cái nhìn toàn diện. Nhiều người cứ nghĩ doanh nhân chỉ biết kiếm tiền thì tôi nghĩ đất nước ta rất cần đó là "kiến quốc, lập nghiệp" chứ không phải "lập thân, lập nghiệp, kiến quốc".

Chúng ta nên đổi mới tư duy, bởi vì tôi nhìn các nước đi lên, dù các công dân có bán cà phê, có làm kỹ sư, có làm bác sỹ, nhà chính trị...thì họ điều có một tham vọng đất nước thì quốc gia đó mới hưng thịnh được hoặc họ đặt vấn đề sống chết họ mới lên được, nhưng đây mình không có đặt cái đó.

Anh em doanh nhân bạn của tôi, họ có cứ nghĩ làm ăn, đóng thuế, rồi làm một số từ thiện nếu có thiên tai, bão lũ... Cái tư duy đó tôi hiểu, nhưng tôi mong họ có cái nhìn khác đi. Vấn đề làm cho quốc gia có hùng mạnh hay không là kinh tế, doanh nhân. Không thể có lực lượng nào thay thế được họ trong bối cảnh toàn cầu hóa này để thực hiện sứ mệnh mới của quốc gia dân tộc.

Động lực là động lực gì, tâm thế là tâm thế gì thì tôi nghĩ chúng ta cần phải chia sẻ, nếu không lý tưởng, mục tiêu của họ sẽ khó có ảnh hưởng ra bên ngoài. Họ có thể trở thành tỷ phú đô la nhưng thành quả đó của họ lấy từ đâu?

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Nhưng có những người bảo là họ sẽ đóng góp thầm lặng, bằng những công việc cụ thể như từ thiện, hoạt động văn hoá, các buổi hòa nhạc... còn với anh tuyên bố, tuyên ngôn nhiều quá, thậm chí "nổ" quá thì anh nghĩ sao?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Tôi thì tôi không có nghĩ như thế. Cái vấn đề họ nêu thì sự dấn thân của tôi thời gian sẽ trả lời cái chuyện đó, còn sự thầm lặng thì cũng tốt thôi nhưng tôi nghĩ sẽ không đưa dân tộc này lên được.

Nếu có sự đồng lòng thì cả dân tộc sẽ hùng mạnh, còn giới tinh hoa và những nhà chính trị không cổ vũ được vấn đề này thì chúng ta không thể đi xa được, tôi muốn nói yếu tố đó thôi.

Còn vấn đề nhận xét về tôi như thế nào thì tôi không quan tâm. Tôi chỉ quan tâm ai nhận xét tôi thôi. Có điều này tôi muốn chia sẻ là, khi tôi đi ra nước ngoài, chia sẻ với những người càng cao thì họ ủng hộ tôi hết và họ rất nhanh bắt kịp với những điều tôi nói. Những người thành đạt ở nhiều nước rất ủng hộ tôi, nhưng tôi lại bị rắc rối với nhiều chuyện trong nước.

Tôi không quan tâm nhiều đến chuyện này, bởi vì nếu quan tâm quá thì tôi không có thể làm được, nếu quan tâm thì mình khó đi lắm.

Thách thức lớn nhất chính là tầm nhìn. Nhìn không ra thời và thế.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Anh vẫn ở môi trường Việt Nam và thậm chí nhiều người đặt câu hỏi là ông Vũ có thật tâm hay không, hay ông ấy chỉ đánh bóng thôi, nói có vẻ cho to tát để chứng tỏ hình ảnh của một doanh nhân có trách nhiệm với xã hội?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Người nói dối thì sẽ không nhất quán được đâu. Nhiều người có quá trình để thẩm định và thậm chí nhiều lúc tôi lên bờ xuống ruộng với họ nhưng tôi vẫn bám đuổi. Tôi xin kể một câu chuyện như thế này, chú Lê Đạt phán tôi dữ dội khi lần đầu tôi xách cặp ra Hà Nội và lần thứ hai là anh Thiên ủng hộ tôi hết sức.

Chú Lê Đạt là điển hình trong cái câu chuyện khi tôi nói dân tộc mình phải sửa đổi lại văn hóa dân tộc, đó là căn nguyên của mọi căn nguyên. Tôi nói dân tộc mình yếu, một là khát vọng lớn không có hai là khả năng thực thi kém. Chú Lê Đạt tự nhiên đứng lên, nói: Còn một yếu tố thứ ba nữa là nói lớn nữa. Đấy, câu chuyện là như thế.

Tuy nhiên, sau khi lên các diễn đàn, đi tham quan tất cả, kể cả lên Tây Nguyên, chú ấy gọi điện bảo: "mặc kệ cho ai nói, mặc dù cho ai chấp Vũ cái này, cái khác thì Vũ cũng làm cho bằng được". Nói xong hôm sau chú Đạt mất. Như vậy, mặc kệ cho ai nói, quá trình sống, cam kết sẽ chứng minh. Tất cả là ở phía trước chính vì vậy mà nói dối không có được đâu.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Trước khi kết thúc bàn tròn trực tuyến thì xin hỏi khó khăn trước mắt của anh là gì và anh làm gì để giải quyết nó, từ thủ phủ café cho đến sự phát triển xanh?

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Đây là thông điệp của Việt Nam chứ không phải của Trung Nguyên đâu. Tôi tha thiết đề xuất cái này trên cơ sở trăn trở và so sánh cân đối rất đa dạng, nhiều chiều chứ không phải dựa vào những luận cứ không có cơ sở.

Những thách thức còn phủ thuộc vào ý chí lãnh đạo của ta quyết định để ý tưởng trở thành hiện thực nhanh hay lâu. Vì vậy, tôi hay một nhóm nhỏ không thể giải quyết được mà nó phải trở thành ý chí của quốc gia. Và khi những ý chí đó trở thành chính sách thì sự thành công sẽ rất nhanh, bởi sự học hỏi và cố gắng của chúng ta là rất lớn.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Với tư cách là một chuyên gia, một lãnh đạo của Viện kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng cố vấn của Diễn đàn Kinh tế Việt Nam (VEF) - báo VietNamNet thì ông Thiên có những kế nào để giúp cho những thách thức của Trung Nguyên trở thành cơ hội được không?

TS. Trần Đình Thiên: Văn hóa của Việt Nam nói chung không thích lắm sự chói sáng cá nhân, cho nên những cái nói to, nói lớn của anh Vũ cũng là điều dễ hiểu thôi. Tôi cũng không phải là thiên vị gì anh Vũ nhưng tôi thấy đây là cách tiếp cận của anh Vũ là thiên về đóng gói một sản phẩm đó là cà phê, nhưng chúng ta phải đọc ra đó là một mô hình phát triển.

Khi nghĩ về cá nhân, chúng ta thường có những thiên kiến nhưng cách tôi cần nói ở đây là qua mô hình đó nhằm quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới, trong đó Trung Nguyên chỉ là một ví dụ. Tôi nghĩ rằng, nếu thí nghiệm được cho cà phê tốt thì những mô hình phát triển khác sẽ tốt hơn.

Còn anh Tuấn có hỏi về những thách thức, tôi nghĩ đó chính là tầm nhìn. Nhìn không ra được thời và thế. Một xã hội nông dân mà vượt qua được rào cản thì đó không phải là điều dễ. Đặc biệt, khi bắt tay vào làm thì bắt gặp vô số điều khó khăn. Đi nhiều nơi, tôi thấy các doanh nghiệp, các tỉnh rất khó khăn với việc đi tìm mô hình phát triển của mình và đất nước đang vật lộn với thay đổi mô hình tăng trưởng để phát triển.

Chúng ta quá quan tâm về nhiều chuyện, nói như anh Vũ là không phát triển được đâu. Việt Nam ta "trà dư tửu hậu" thì tôi cho rằng sự quả cảm của anh Vũ là rất đáng hoan nghênh.

Ông Đặng Lê Nguyên Vũ: Thực ra, những câu chuyện mà chúng ta nói ở đây không mâu thuẫn gì với những gì của đất nước. Định nghĩa về bền vững thì chúng tôi bổ sung thêm ba cái điểm của thế giới. Khi nói về kinh tế thì người ta cứ nói về bền vững kinh tế, môi trường, xã hội. Bền vững của xã hội là bản chất của xã hội mà chúng ta đang theo đuổi.

Bền vững, ngoài những lĩnh vực trên thì đối với chúng tôi cần bổ sung thêm những yếu tố như tranh thủ nhanh những nguồn lực, thông minh để xử lý những cơ hội, phát triển phải nhanh, mạnh để tránh được những nguy cơ từ bên ngoài. Những áp lực từ bên ngoài, như đe dọa lãnh thổ chúng ta thì thế nào để bền vững. Theo đuổi những việc lớn thì phương pháp của chúng tôi rõ ràng khác.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Thời gian đã hơn 2 giờ đồng hồ, cảm ơn bạn đọc đã cảm ơn theo dõi. Cảm ơn ông Trần Đình Thiên, ông Đặng Lê Nguyên Vũ đã tham gia chương trình.

Đây là buổi trực tuyến đầu tiên của năm mới, Diễn đàn kinh tế Việt Nam, Báo VietNamNet kính chúc ông Thiên, ông Vũ và toàn thể bạn đọc một năm mới thịnh vượng, phát triển và thành công hơn năm 2010, biến những khó khăn và thách thức thành cơ hội để bay lên được. Chúc cho những khát vọng của Trung Nguyên trở thành hiện thực và chúc cho Viện Kinh tế Việt Nam trở thành viện quan trọng và có đóng góp cho đất nước.