Biện pháp thúc đẩy kinh tế có hướng đi tốt hơn  

Trong chương trình cắt giảm thuế cho các doanh nghiệp vừa được đưa ra, có biện pháp gia hạn vĩnh viễn miễn giảm thuế tín dụng dành cho dự án R&D (nghiên cứu và phát triển) của các doanh nghiệp với tổng giá trị lên đến 100 tỷ USD. Nói về vấn đề này, giáo sư kinh tế học trường Đại học Oashington cho biết: "có chứng cứ chứng minh, dự án R&D của các doanh nghiệp là phương pháp hiệu quả nhằm thúc đẩy kinh tế có xu hướng tốt hơn trong thời gian dài. Nhưng hiện tại nguồn vốn mà các doanh nghiệp dùng vào việc nghiên cứu và phát triển đều không đủ."

30 năm qua, Mỹ đã và đang thực hiện chính sách tín dụng thuế cho dự án R&D của các doanh nghiệp mang tính tạm thời. Mỗi lần hết thời hạn, Quốc hội đều phê chuẩn sẽ tiếp tục gia hạn. Nhưng việc vĩnh viễn hóa biện pháp tạm thời này có nghĩa là sẽ giảm được những bất ổn mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt, đồng thời các doanh nghiệp cũng sẽ không cần phải tốn công sức tiếp tục vận động thuyết phục các nghị viện Quốc hội. 

Tổng thống Mỹ Barack Obama

Đề xuất cắt giảm thuế của Tổng thống Obama không phải là sáng kiến ban đầu của ông. Mà trước đó, cựu Tổng thống Bill Clinton và Tổng thống Bush cũng đã từng kiến nghị vĩnh viễn hóa chính sách cắt giảm tín dụng thuế cho dự án R&D của các doanh nghiệp, thậm chí tổng thống Bush đã 3 lần chủ trương làm như vậy nhưng đều nhận được sự phản đối của Đảng Dân chủ, và đã không thực hiện được. Tuy nhiên, hiện nay Tổng thống Obama một lần nữa lại đưa vào chương trình nghị sự, cần sự trợ giúp rất nhiều về chính trị nhằm đảm bảo chính sách này được thực hiện một các cụ thể và phát huy tác dụng. Trong chính sách mới về kinh tế của Nhà Trắng, điều nhận được sự quan tâm nhiều nhất chính là chính sách cắt giảm thuế đầu tư của các doanh nghiệp. Ví dụ, nếu một công ty đầu tư 10 triệu USD xây dựng nhà máy mới, thì trong năm đầu tư đó sẽ có thể miễn giảm 10 triệu USD thuế, điều đó có nghĩa công ty này có thể nhận được tài trợ trong thời gian ngắn, để bù vào khoảng trống kinh phí do đầu tư.  

Không phải tất cả mọi người đều mang tâm lý "cảm ân"  

Đứng trước chính sách cắt giảm thuế mới được đưa ra, các doanh nghiệp Mỹ đã bày tỏ những phản ứng khác nhau.

Ông Walton là giám đốc xưởng sản xuất máy móc ở tiểu bang Indiana với 95 công nhân. Sau khi chính sách thuế của Obama được công bố, ông dự tính công ty sẽ nhận được nhiều đơn đặt hàng hơn, bởi chính sách thuế khuyến khích, sẽ có càng nhiều doanh nghiệp tăng cường đầu tư, mua máy móc thiết bị chế biến. Ông nói: " các công ty như công ty tôi đều phải không ngừng đầu tư thì mới có thể duy trì tính cạnh tranh." Năm ngoái, công ty của ông đã phải đầu tư 500 triệu USD để mua các thiết bị mới, năm nay dự định cũng sẽ đầu tư 700 triệu USD. Các thiết bị mới sẽ nâng cao hiệu quả sản xuất, nhưng không có nghĩa là sẽ làm tăng cơ hội việc làm.

Ông Walton cho rằng, chính sách cắt giảm thuế đem lại nhiều lợi ích nhất cho các doanh nghiệp đang mở rộng quy mô. "Hiện nay mọi người đều rất thận trọng, trừ khi họ tin rằng việc đầu tư sẽ có lời, nếu không sẽ không đi mua thiết bị."  

Tuy nhiên, một nhà máy nhựa ở bang này lại cho rằng, tình hình không hề lạc quan. Kể từ khi xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính, sản lượng của nhà máy này bỗng nhiên giảm một nửa. "Tại sao tôi nên mua thiết bị mới?" - ông Floyd Division Waters, người thành lập nhà máy cho biết: "Cái quyết định cần là thị trường chứ không phải chính phủ". Theo quan điểm của ông, khi chính quyền Washington vẫn còn thảo luận về việc tăng thuế đối với người giàu, tăng thu thuế khí thải nhà kính, nhà quản lý các doanh nghiệp vẫn chưa thấy thông tin về chính sách rõ ràng, do đó, rất lo lắng, không muốn mở rộng sản xuất.  

Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ Mỹ cũng cho rằng, đa số các doanh nghiệp nhỏ hàng năm đầu tư sẽ không quá 250 nghìn USD, vậy nên chính sách cắt giảm thuế mới này chủ yếu có lợi cho các doanh nghiệp lớn. Giám đốc điều hành Hiệp hội cho rằng, điều mà các doanh nghiệp nhỏ cần nhất không phải là việc cắt giảm thuế mà là chính sách hỗ trợ riêng cho họ. Ông kêu gọi Quốc hội nhanh chóng thông qua dự luật việc làm cho các doanh nghiệp nhỏ, dự luật này ngoài việc cắt giảm thuế, mà còn cho các doanh nghiệp nhỏ vay vốn lớn với lãi suất thấp, mới giúp các doanh nghiệp nhỏ có đủ khả năng thuê thêm nhiều lao động, giúp thị trường việc làm ổn định trở lại. 

Ngoài ra, các doanh nghiệp nhỏ còn có những mối lo ngại khác. Do Tổng thống Barack Obama kiên quyết đến cuối năm nay sẽ không gia hạn chính sách cắt giảm thuế cho tầng lớp giầu có có thu thu nhập hàng năm trên 250 nghìn USD, nhưng có đến 75% chủ các doanh nghiệp nhỏ đăng ký thuế doanh nghiệp với tư cách cá nhân. Việc tăng thuế thu nhập có nghĩa là gánh nặng thuế của các doanh nghiệp nhỏ sẽ càng trầm trọng hơn.  

Tổng thống bị chỉ trích "có động cơ khác" 

Tờ Wall Street Journal thậm chí nói rằng việc Tổng thống Obama đưa ra chính sách cắt giảm thuế là "có động cơ khác". Bài báo này cho rằng, trước cuộc bầu cử trung kỳ, đưa ra chính sách cắt giảm thuế có mục đích chính trị rõ ràng.  

Bài báo cho biết, "Mặc dù vậy, động thái này vẫn còn có nghĩa Tổng thống Obama ngầm thừa nhận những sai lầm trong chính sách kinh tế lần trước". Hơn một năm qua, chủ chương kinh tế của Nhà Trắng là khuyến khích người tiêu dùng để kích thích kinh tế chứ không khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân tăng đầu tư, chịu trách nhiệm rủi ro. Do vậy việc cắt giảm thuế lần này cho thấy chính phủ đang xem xét lại chính sách kinh tế của tổng thống Obama, mặc dù là quá muộn. 

Tuy nhiên, một số chuyên gia kinh tế Mỹ cho rằng, việc cắt giảm thuế chỉ có tác dụng trong ngắn hạn. Dự án "đổi xe cũ lấy tiền mặt" và các dự án khác của năm ngoái là một ví dụ vì nó khó có thể phát huy vai trò thúc đẩy kinh tế dài hạn.

Ngài Dhari Christie cho rằng: "cắt giảm thuế vĩnh viễn tốt hơn cắt giảm thuế tạm thời. Hiệu quả chính sách cắt giảm thuế ngắn hạn không rõ rệt". Ông cho rằng, việc đưa ra chính sách giảm thuế ngắn hạn chỉ có thể khuyến khích các doanh nghiệp chi vốn gốc, đầu tư sớm hơn, khi chính sách chấm dứt thì việc đầu tư cũng dừng ở đó.  

Các tập đoàn đa quốc gia sẽ trở thành nạn nhân?

Việc cắt giảm thuế quy mô lớn có nghĩa là doanh thu của chính phủ ít hơn. Trong các bài diễn văn của Tổng thống Obama không hề đề cập đến việc làm thế nào để bù đắp lỗ hổng tài chính do chính sách miễn giảm thuế gây ra. Đây cũng trở thành trọng điểm mà các giới truyền thông Mỹ đang nghi ngờ. 

Nhà Trắng giải thích rằng lỗ hổng này sẽ được bù đắp theo ba con đường - tăng thuế đối với các doanh nghiệp tham gia vào các dự án quốc tế quan trọng, quy mô lớn, xóa bỏ chính sách ưu đãi thuế thu nhập đối với các doanh nghiệp dầu và khí đốt, đồng thời đẩy nhanh tiến độ thực hiện chưng thu thuế đối với các doanh nghiệp. Nhưng cụ thể làm như thế nào vẫn chưa có văn bản chính thức.  

Tờ "Washington Post" chỉ ra, trong chương trình ngân sách thực hiện đầu năm có thể thấy những kế hoạch của Nhà Trắng đối với việc bù khoản thiếu hụt tài chính, trong đó, điều gây ra nhiều tranh cãi nhất là việc tăng thuế đối với các doanh nghiệp đa quốc gia. Tổng thống Obama nhiều lần đề cập tới việc các doanh nghiệp đa quốc gia cần phải chi trả nhiều thuế hơn cho các hoạt động ở nước ngoài nhằm tránh việc các cơ hội việc làm chảy ra nước ngoài. Ông nói: "nhiều năm qua, chính sách thuế của chúng ta là khuyến khích các công ty Mỹ tạo cơ hội việc làm ở nước ngoài, nhưng hiện nay tôi muốn thay đổi tình trạng này."

Vì vậy, chính phủ Nhà Trắng đã gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các công ty đa quốc gia. Đầu năm 2009, khi Nhà Trắng đề xuất tăng thuế 200 tỷ USD đối với các tập đoàn đa quốc gia, các CEO của Intel, Cisco và Caterpillar đều đến Washington để phản đối. Nhưng sau chính sách cắt giảm thuế mới được đưa ra lần này, các công ty Intel, General Electric và các công ty khác cho biết họ sẽ đợi cho đến khi công bố chi tiết về chính sách này mới bày tỏ quan điểm của mình.

"Hội nghị bàn tròn thương mại" của các doanh nghiệp, tập đoàn thường xuyên tiếp xúc với Nhà Trắng bày tỏ: tăng thuế mới có thể sẽ làm giảm những lợi ích do chính sách cắt giảm thuế mang lại.

Phùng Thủy (Theo Chinadaily)