Chắc chắn là sản xuất một cuốn sách điện tử Kindle sẽ gây ảnh hưởng xấu đến môi trường hơn in một cuốn sách. Tuy nhiên mỗi lần download và đọc sách điện tử thay vì mua một cuốn sách mới, bạn sẽ bù lại được một lượng nhỏ khí CO₂ và nước thoát ra trong quá trình sản xuất sách điện tử.

Hãy cùng nghiên cứu những số liệu sau. Theo nghiên cứu của công ty tư vấn môi trường Cleantech, một quyển sách tạo ra khoảng 7,5 kg chất tương đương CO₂. Con số này bao gồm tất cả các công đoạn, từ sản xuất, vận chuyển đến tái chế hoặc tiêu hủy.

Theo tính toán của Apple, một chiếc iPad tạo ra khoảng 130kg chất tương đương khí CO₂ trong suốt vòng đời của mình. Amazon chưa công bố số liệu về sách điện tử Kindle nhưng theo Cleantech thì con số đó vào khoảng 168kg.

Các phân tích này không chỉ rõ mỗi lần đọc sách sẽ tạo ra thêm bao nhiêu carbon (sản sinh trong quá trình vận hành máy chủ cho cửa hàng sách điện tử và chạy màn hình khi đọc sách), tuy nhiên con số trên đã bao gồm toàn bộ chi phí sản xuất, và chi phí này chắc chắn chiếm phần lớn lượng khí thải. (iPad chỉ tiêu thụ 3 watt điện khi đọc, ít hơn rất nhiều so với phần lớn các loại bóng đèn chiếu sáng). Như vậy, đến lần đọc sách thứ 18 của bạn, iPad đã bù lại 1/3 lượng thải khí CO₂. Về lý thuyết, để ngăn chặn tình trạng báo động đỏ với môi trường, đến lần đọc thứ 23, bạn phải bù được một nửa lượng khí thải.

Sách điện tử thân thiện với môi trường hơn sách in?

Nước cũng là một yếu tố đáng quan tâm. Theo phân tích của Cleantech thuộc tổ chức phi lợi nhuận Green Press Initiative (Sáng kiến báo chí xanh), ngành công nghiệp xuất bản sách và báo chí Mỹ đang tiêu thụ gần 500 tỉ tấn nước mỗi năm. Trung bình để in một quyển sách tốn khoảng 24l nước, trong khi các công ty xuất bản điện tử có thể tạo ra một quyển sách điện tử chỉ với chưa đến 2 cốc nước. (Giống như các công ty khác, các công ty xuất bản sách điện tử tiêu thụ nước qua số lượng giấy sử dụng và các hoạt động văn phòng). Các nhà nghiên ước lượng rằng cần 300l nước để sản xuất một thiết bị đọc sách điện tử. Vì vậy sau khi đọc xong khoảng 12 đầu sách trên iPad hoặc Kindle, bạn sẽ bước vào "hàng ngũ" những người sử dụng tài nguyên nước thông minh nhất.

Máy đọc sách điện tử cũng vượt trội hơn sách giấy thông thường về việc hạn chế sử dụng hóa chất độc hại. Việc sản xuất mực để in sách thải ra bầu khí quyển số lượng lớn các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, trong đó có hecxan, tôluen và xilen - những chất góp phần gây nên sương khói và bệnh hen suyễn. Thậm chí, một số còn có khả năng gây ung thư hoặc dị tật bẩm sinh. Chắc chắn việc sản xuất máy tính, dù ít, vẫn sẽ thải ra các hóa chất này, nhưng cả iPad và Kindle đều tuân thủ tiêu chuẩn RoHS của châu Âu về việc cấm sử dụng một số hóa chất độc hại trong quá trình sản xuất thiết bị điện tử.

Thư viện hiện nay chưa được tận dụng hợp lý

Nếu bạn chưa sẵn sàng bỏ ra 139 đôla để mua sách điện tử Kindle hay 499 đôla để mua iPad, hay đơn giản là thích cảm giác chạm vào giấy làm từ... cây cối bị đốn, bạn vẫn có thể làm một điều giúp giảm thiểu đáng kể tác động của việc đọc sách lên môi trường: mua sách trực tuyến. Các cửa hàng sách trên đường phố hoạt động không hiệu quả bởi ở đây sách tồn kho nhiều hơn lượng sách bán ra. Khoảng1/4 đến 1/3 lượng sách tại các hiệu sách này sẽ được vận chuyển về nhà xuất bản hoặc đến các trung tâm tái chế hay thậm chí là bãi rác.

Một lựa chọn tốt hơn là đi bộ đến các thư viện địa phương, nơi có thể tuyên truyền đến khắp cộng đồng về ảnh hưởng của một quyển sách tới môi trường. Thật không may, thư viện hiện nay chưa được tận dụng hợp lý. Các nghiên cứu cho thấy chỉ có gần 1/3 người Mỹ đến thư viện địa phương ít nhất một lần mỗi tháng; trong năm ngoái có chưa đến nửa số dân đến thư viện. Báo cáo từ các thư viện chỉ ra rằng trung bình mỗi thành viên mượn khoảng 7,4 cuốn sách mỗi năm - tức là ít hơn ba lần số lượng sách đọc trên máy đọc sách điện tử - và hơn 1/3 số sách được mượn là sách dành cho trẻ em.

Tất nhiên bạn cũng có thể dừng đọc sách ngay lập tức. Nhưng như vậy thì làm sao bạn biết mình đã hạn chế được bao nhiêu lượng khí carbon?

Linh Giang dịch theo Washington Post