Bạn muốn làm một video quay cảnh vị chủ tịch công ty mình đứng lên giải thích tại sao giếng dầu lại bị nổ tung? Bạn chỉ việc gửi yêu cầu cho Pixability (một công ty chuyên chỉnh sửa video). Họ sẽ gửi cho bạn một camera Flip và hướng dẫn bạn cách tự quay video. Sau đó bạn gửi đoạn băng đã quay tới Pixability qua email (và gửi trả camera qua bưu điện). Pixability sẽ chỉnh sửa video này để bạn có thể ung dung tải nó lên mạng. Chi phí: 395USD.

Demand Media là một "nhà máy sản xuất nội dung" dựa trên yêu cầu của khách hàng và sử dụng các cây bút tự do để tạo ra một thư viện trực tuyến với hơn 1 triệu tài liệu. Họ sẽ trả bạn khoảng 6USD/giờ cho một bài báo bạn gửi họ để họ bán lại cho các tạp chí hoặc website khác. Nếu bạn làm phim gửi họ, họ sẽ đăng tải nó trên website của mình, và "nhằn" lại cho bạn một ít tiền mọn, đủ để mua nửa cái bánh sandwich. Mức thù lao quá thấp của Demand Media khiến nhiều tay bút chuyên nghiệp nản lòng, nhưng dẫu sao, Demand Media vẫn có thật.

Chúng ta tải hàng loạt video clip lên YouTube, hoàn toàn miễn phí. Sung sướng nhìn YouTube thu về lượng Pageview lên tới 8, 9 con số và những khoản tiền quảng cáo không nhỏ. Nghe thật kỳ quặc nhưng thực tế là vậy.

Trang web Demand Media

Bạn vừa cãi nhau với người bạn đời của mình? Hãy nhanh chóng lôi chiếc iPhone yêu quý ra và chạy chương trình "Fix a Fight" (Hàn gắn). Đây là một phần mềm có tại các cửa hàng bán iTunes với giá vẻn vẹn 9,99USD, hướng dẫn từng bước hàn gắn một mối quan hệ. Với nó, bạn không cần phải bỏ ra hàng đống tiền để "cúng" cho các nhà liệu pháp tâm lý hay tham gia vào các cuộc gặp căng thẳng với những nhà tư vấn về hôn nhân. Chỉ cần bạn, người bạn đời của bạn, và các thiết bị cầm tay nhỏ xíu đó là đủ để giải quyết mọi rắc rối. Nghe như tiểu thuyết viễn tưởng phải không? Nhưng "Fix a Fight" là có thật. Vấn đề chỉ là liệu có thực 9,99 đôla sẽ cứu vãn được một cuộc hôn nhân?

Khi cho phép các công ty lợi dụng sản phẩm trí óc của mình một cách rẻ mạt như vậy, những người cầm bút đã vô tình làm tổn hại tới bản thân. Khi tải video miễn phí lên YouTube (hầu như việc này chỉ có lợi cho công ty mẹ Google), chúng ta dường như đã bị bịt mắt vì sự miễn phí đó. Thật tinh vi mà cũng thật xảo trá khi thuyết phục khách hàng tự tay làm video rồi tính tiền họ. Có một ngưỡng giá thị trường chung cho từng loại sản phẩm, và nếu bạn nhận được dưới cái ngưỡng chung đó cho sản phẩm mình tạo ra, thì tức là bạn chỉ nhận được thứ không mấy giá trị.

Đôi khi chúng ta vẫn chấp nhận cống hiến "miễn phí" cho giới truyền thông

Có một sự thật kỳ lạ vẫn luôn tồn tại: Người ta vẫn lao vào làm việc chăm chỉ ngay cả khi được trả một mức thù lao bèo bọt, không xứng đáng hoặc... không gì cả. Thay vì cùng tham gia sân chơi đó để truy đuổi những đồng đôla manh mún trả cho những sáng tác của mình, tôi lại ngồi băn khoăn: Liệu có tốt hơn không khi mình tránh xa Demand Media và những thứ tương tự thế? Tại sao chúng ta không làm những công việc được trả công hậu hĩnh hoặc thà không làm nếu không được trả xứng đáng? Nền "nô lệ" của kỷ nguyên kỹ thuật số có vẻ thật lạ lùng.

Tốt hơn hết bạn hãy tìm đến những người thực sự đánh giá cao thành quả lao động của bạn - có thể bằng tiền hoặc đôi khi chỉ là sự biết ơn đơn thuần. Lance Armstrong đã và đang làm rất nhiều việc thiện mà không đòi hỏi gì cả. Anh ấy dã được đền bù xứng đáng trong vai trò là một nhà vô địch. Nhưng bạn có nghĩ rằng anh ấy sẽ chấp nhận đạp xe với mức thù lao 6USD/h? Vậy thì tại sao anh ấy lại chấp nhận mức trả đó cho các nhà văn, nhà báo bán tin bài cho Demand Media - công ty cung cấp nội dung cho trang web Livestrong.com của anh.

Thủy Nguyệt dịch theo Huffington Post