Để cộng đồng doanh nhân Việt Nam và những người quan tâm nắm bắt rõ ràng hơn về bộ luật vô cùng quan trọng này với nền tài chính Mỹ cũng như thế giới. VNR500 trân trọng giới thiệu 10 nét chính trong bộ luật. Mời các doanh nhân và bạn đọc VNR500 tham gia bàn luận về ảnh hưởng của bộ luật sau khi đi vào thực thi.

1. Tổng quan: 10 thành viên Hội đồng các nhà giám sát tài chính dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng Tài chính Mỹ sẽ giám sát những rủi ro có thể đối với nền tài chính quốc gia. Hội đồng này sẽ quyết định các thực thể tài chính lớn có quan hệ với nhau liệu có thể gây hại cho hệ thống tài chính hay không, các thực thể đó sẽ bị quản chặt hơn.

Nếu các thực thể này lâm nguy, chính quyền có thể cứu trợ. Chi phí sẽ do các thực thể khác cùng ngành phải chung lưng gánh chịu.

Hội đồng này cũng có thể bác bỏ các luật mới được đề xuất bởi cơ quan bảo vệ khách hàng. Điều này sẽ chỉ xảy ra khi các luật đe doạ hệ thống tài chính.

2. Bảo vệ khách hàng: Một cơ quan độc lập mới sẽ giám sát các sản phẩm và dịch vụ tài chính như cho vay thế chấp, thẻ tín dụng và các khoản vay ngắn hạn. Cơ quan này sẽ nằm trong Fed.

Những người buôn bán ô tô, môi giới cầm đồ và những người khác sẽ không nằm trong diện quản lý của cơ quan này. Đối với các ngân hàng cộng đồng, luật mới sẽ được giám sát thực thi bởi các cơ quan giám sát đã có từ trước.

Hội đồng giám sát mới có thể ngăn chặn những quy định của Cơ quan bảo vệ khách hàng nhưng chỉ khi họ quyết định rằng các quy định đó đe doạ hệ thống.

Hiện nay, quan niệm bảo vệ khách hàng đang lan rộng trong giới giám sát tài chính.

3. Dự trữ Liên bang: Fed phải lãnh đạo các thực thể tài chính lớn có liên hệ với nhau bởi sự đổ vỡ của chúng có thể gây hại cho toàn bộ hệ thống. Các thực thể này sẽ được xác định bởi Hội đồng giám sát.

Quan hệ giữa FED với các Ngân hàng sẽ được Văn phòng kiểm toán Liên bang Mỹ (Government Accountability Office: GAO), một cơ quan kiểm tra của Quốc hội theo dõi. GAO có thể kiểm toán các khoản vay khẩn cấp mà Fed dành cho các ngân hàng khi cuộc khủng hoảng 2008 xảy ra, và việc Fed mua bán cổ phiếu để đảm bảo chính sách lãi suất.

Fed cũng đặt một giới hạn ít hơn đối với các khoản phí ngân hàng thu của các khách hàng sử dụng thẻ ghi nợ (debit card)

4. Dự trữ tài chính: Ngân hàng lớn cũng phải dự trữ nhiều tiền như ngân hàng nhỏ để đề phòng thua lỗ trong tương lai. Nhưng các ngân hàng lớn phải loại bỏ các loại hình vốn lai ghép còn được gọi là các loại chứng khoán ưu đãi uỷ thác (trust preferred securities) với các các cổ phiếu thường và các loại chứng khoán khác. Các ngân hàng dưới 15 tỉ đôla tài sản sẽ không phải loại bỏ các loại chứng khoán này nhưng không được đưa thêm chúng vào các Quỹ dự trữ của họ.

5. Chứng khoán phái sinh: Các chứng khoán phái sinh là những công cụ tài chính mà giá trị của chúng thay đổi theo tài sản làm nền để tạo ra chúng. Chúng được dùng để đầu cơ và châm ngòi cho cuộc khủng hoảng. Theo luật hiện nay, giao dịch các loại chứng khoán này nằm ngoài tầm kiểm soát của những người giám sát. Luật mới sẽ ép buộc những giao dịch này phải minh bạch và công khai hơn.

Các ngân hàng sẽ tiếp tục giao dịch những chứng khoán phái sinh liên quan tới lãi suất, tỉ giá hối đoái, vàng và bạc. Những giao dịch này mang lại lợi nhuận lớn cho những ông trùm ở phố Wall.

Nhưng những chứng khoán rủi ro hơn sẽ không được giao dịch bởi các ngân hàng. Các giao dịch này sẽ được thực hiện qua các công ty thành viên với tài chính độc lập. Nhiệm vụ chính là bảo vệ những người đóng thuế, từ khi các tài khoản ngân hàng được bảo vệ bởi chính phủ.

6. Giới hạn đối với các ngân hàng: Một điều khoản liên quan cũng cấm các ngân hàng không được đầu tư vào các loại hình góp vốn tư nhân (Private Equity) và vào các Quỹ phòng hộ (Hedge Funds). Những thoả hiệp cuối cùng đã cứu gỡ được điều khoản này. Cuối cùng thì các ngân hàng cũng được đầu tư 3% số vốn của mình vào các loại hình trên.

7. Lương thưởng cho giới điều hành ngân hàng: Các cổ đông sẽ có quyền bỏ phiếu để quyết định thu nhập của các nhà điều hành các ngân hàng. Nhưng nếu các lá phiếu này không có tính bắt buộc, các công ty sẽ lờ nó đí.

Fed sẽ giám sát lương thưởng của các nhà điều hành để đảm bảo rằng nó không khuyến khích họ tham gia vào những thương vụ rủi ro quá mức. Fed sẽ đưa ra một đề xuất chung chứ không phải những nguyên tắc cụ thể. Nhưng nếu lương thưởng có xu hướng khuyến khích các hoạt động kinh doanh rủi ro, Fed có thể can thiệp để ngăn chặn.

Ảnh: Lãnh đạo Goldman Sachs và AIG tại cuộc điều trần trước Uỷ ban Điều tra khủng hoảng tài chính, tháng 7 năm 2010.

8. Các cơ quan đánh giá tín nhiệm tài chính: Các cơ quan đánh giá tín nhiệm đưa ra những lời khuyên tồi tệ và hồ đồ có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với những khoản lỗ của nhà đầu tư. Họ phải đăng ký với Uỷ ban chứng khoán và giao dịch.

Các nhà giám sát sẽ nghiên cứu xung đột lợi ích ở trung tâm của hệ thống đánh giá. Ngân hàng trả tiền cho những người đánh giá tín nhiệm để họ đánh giá về chính những chứng khoán do ngân hàng đó phát hành. Trước cuộc khủng hoảng, các nghị sỹ cho rằng họ đã uốn mình trước áp lực của các ngân hàng. Đó là lý do tại sao các cơ quan này lại đưa ra những đánh giá rất tốt về các khoản đầu tư dựa trên tài sản thế chấp về cơ bản là vô giá trị.

9. Các khoản vay thế chấp: Những người cho vay phải đảm bảo rằng những người cho vay thế chấp có khả năng chi trả. Những người cho vay phải chỉ rõ mức cao nhất mà người vay phải trả trên cơ sở tài sản thế chấp đã điều chỉnh tỉ lệ của họ.

10. Chi chính phủ: Các khoản chi của chính phủ để cứu các doanh nghiệp vỡ nợ được tính cùng với khoản 11 tỉ đôla có được nhờ chấm dứt Chương trình cứu trợ tài sản xấu không được ưa thích, và khoản cứu trợ 700 đôla ở cao điểm của khủng hoảng vào mùa thu năm 2008. Các khoản chi này cũng bao gồm cả khoản phí phụ trội do việc tăng tỉ lệ bảo hiểm các Ngân hàng thương mại phải trả cho Tổng công ty bảo hiểm tiền gửi Liên bang, cơ quan bảo vệ tiền tiết kiệm trong ngân hàng. Việc tăng tỉ lệ bảo hiểm không ảnh hưởng tới các ngân hàng có tài sản dưới 10 tỉ đôla.