- Thưa ông, là trung tâm phát triển kinh tế, một trong ba cực tăng trưởng phía Bắc, Hải Phòng có những đặc điểm riêng gì trong phát triển, bồi dưỡng lực lượng DN, doanh nhân ?

Chúng tôi quan niệm sự thành công của DN là thành công của thành phố. Do vậy, quan điểm của thành phố là phải luôn đồng hành cùng DN trong mọi vấn đề phát sinh từ hoạt động. Về hỗ trợ DN, hiện thành phố tập trung cho ba nội dung lớn. Đó là tập trung vào xây dựng, hoàn thiện cơ sở hạ tầng (CSHT) như mặt bằng khu, cụm công nghiệp, đường sá, điện nước, thông tin..., tạo điều kiện thuận lợi nhất có thể cho DN. Thứ nữa, thành phố đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống đào tạo cung cấp nhân lực cho nhu cầu của các dự án, các DN. Tất nhiên chưa thể nói lúc này nguồn nhân lực của thành phố đã đáp ứng được toàn bộ các yêu cầu của DN, nhưng thực tế đáp ứng đang ngày một tốt lên. Nội dung quan trọng khác là thành phố đang tập trung nâng cao hiệu quả cải cách hành chính theo hướng ngày càng minh bạch, hiệu quả để phục vụ DN.

- Thưa ông, theo tôi biết thì Hải Phòng là địa phương đi đầu trong cải cách hành chính, nhưng không là địa phương đầu tiên của cả nước công bố Bộ thủ tục hành chính. Quan điểm của ông về thực tế... “đi trước nhưng về sau” này ?

Thời gian công bố Bộ thủ tục hành chính không phải “tiêu chuẩn” chính để đánh giá về hiệu quả của cải cách hành chính. Mặt khác, công bố Bộ thủ tục lần này mới là kết quả của việc thống kê, hệ thống hóa các thủ tục hành chính đang sử dụng. Phần quan trọng nhất, giai đoạn 2 của đề án 30 (Cải cách hành chính) hiện đang diễn ra với nội dung chính, quan trọng nhất, là rà soát, cắt xén, bãi bỏ các thủ tục không có nội dung quản lý. Chất lượng, hiệu quả của công tác cải cách hành chính sẽ thể hiện chủ yếu trong giai đoạn này.

- Ông vừa đưa ra một khái niệm, với tôi, là rất mới, đó là “thủ tục không có nội dung quản lý”, vậy nội dung của khái niệm này là gì, thưa ông ?

Nói ngắn gọn, thì đó là các thủ tục không bắt buộc phải có, không thành văn bản, nhưng vẫn được áp dụng để ràng buộc trách nhiệm của công dân, DN, và tránh né trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, công chức. Tôi nêu ví dụ hiện một số thủ tục yêu cầu công dân phải về địa phương xin... xác nhận hộ khẩu. Trong khi đó thì mỗi công dân đều đã có hộ khẩu, chứng minh thư rồi, như vậy thủ tục xin xác nhận này là không có giá trị quản lý. Rồi ví dụ về điều kiện cấp thẻ APEC cho DN chẳng hạn, có cơ quan chức năng yêu cầu DN phải xin xác nhận không nợ thuế. Trong khi đó thì pháp luật cho phép một số mặt hàng được phép nợ thuế có thời hạn. Yêu cầu thế khác gì đánh đố DN ? Rồi trong bộ hồ sơ đầu tư đã yêu cầu DN phải có các thủ tục như Chứng chỉ quy hoạch, có công chứng ĐKKD, kèm theo là các thủ tục để... có giấy tờ đó... Bộ hồ sơ của DN, vì thế, thường rất dày, nặng, phức tạp... nhưng tính pháp lý lại không cao. Việc thẩm tra, truy nguyên để có các thủ tục ấy là trách nhiệm của các cơ quan chức năng nhưng lại buộc DN phải thể hiện trong hồ sơ thì khó có thể coi là hợp lý. Chẳng hạn như ĐKKD do ngành kế hoạch – đầu tư cấp và vì thế hoàn toàn có thể thẩm tra, xác minh tại chỗ, thay vì yêu cầu DN phải công chứng như hiện nay. Rồi một số thủ tục đấu thầu yêu cầu DN dự thầu phải chứng minh không nợ nần về tài chính. Mà điều kiện này thường đa số DN đang hoạt động khó có thể đáp ứng...

- Hải Phòng có vị trí không cao trong bảng xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, trong khi lại được đánh giá là địa phương có bước tiến mạnh trong cải cách hành chính, ông giải thích về mâu thuẫn này như thế nào ?

Cải cách hành chính không phải chỉ là công việc tiết giảm, hiện đại hóa các thủ tục. Điều đầu tiên trong cải cách hành chính là thái độ của công chức. Thực ra có nhiều thủ tục người dân và DN cũng chấp nhận. Nhưng điều họ ngán ngại nhất là văn hóa ứng xử của công chức. Nhiều khi chỉ cần sự giải thích quy trình phù hợp là công việc có thể được giải quyết. Để văn hóa ứng xử của công chức được tốt thì phải giải quyết được cả ba khâu lương, đãi ngộ và quy trình thủ tục minh bạch, đơn giản, rõ ràng. Tôi nghĩ không riêng gì Hải Phòng mà các địa phương đều phải giải quyết vấn đề ấy.

Một kênh quan trọng để nâng cao hiệu quả cải cách hành chính là cần nâng cao hiệu quả hoạt động của các hiệp hội ngành nghề. Hiện nay Hải Phòng có nhiều tổ chức hiệp hội ngành nghề như Hội DN trẻ, VCCI hoạt động khá tốt. Nhưng các hiệp hội cần nâng cao hơn nữa hiệu quả hỗ trợ lẫn nhau trong quan hệ với các cơ quan chức năng. Nhiều khi kiến nghị của DN có nội dung không rõ ràng, hoặc đưa không đúng cơ quan giải quyết thì kết quả xử lý vụ việc cũng sẽ không tốt. Và mặt khác, để tiếng nói của các hiệp hội là quan trọng thì việc duy trì, giám sát trả lời kiến nghị từ các cơ quan chức năng cần thực hiện tốt hơn nữa, chứ không nên chỉ gửi kiên nghị rồi ngồi chờ trả lời mà không cần biết đã kiến nghị nội dung gì, có đúng cơ quan xử lý, đúng nội dung hay không...

- Cứ như ông nhận xét, thì phải chăng cũng cần có văn hóa... kiến nghị của DN, thưa ông ?

(Cười) Nếu đã có văn hóa công chức, thì hoàn toàn có thể dùng từ văn hóa kiến nghị trong quan hệ giữa DN với cơ quan chức năng.  

- Xin cảm ơn ông !