Điều này đã được Trưởng Ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI) Trần Hữu Huỳnh đúc kết: Rất khó tìm được quan điểm thống nhất giữa một bên là quyền lợi của DN và một bên là cơ quan soạn thảo luật đại diện cho lợi ích của Nhà nước.

Biên độ quá rộng

Ông Nguyễn Văn Phụng - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính) cho biết Dự thảo đưa mức thuế suất theo biên độ rộng (có thể từ 10% đến 40%) là để có thể điều chỉnh tùy theo tình hình thực tế.

Tuy nhiên, DN, hiệp hội DN lại có ý kiến trái ngược. Ông Bill Howell - Phó Chủ tịch Nhóm Công tác Khoáng sản tại VN (VBF) cho rằng rất quan ngại về khung thuế tài nguyên rất rộng từ 5% đến 30% theo Điều 8, vì dự thảo luật không giải thích rõ khi nào và trong trường hợp nào thì áp dụng mức 5%, hoặc 30%, hoặc các mức khác. Ông này cho biết: “Chúng tôi sẽ cảm thấy an tâm hơn nếu mức thuế tài nguyên được ấn định rõ ràng hoặc được thương lượng trước để nhà đầu tư có thể yên tâm lên kế hoạch tài chính trước khi quyết định cam kết đầu tư”.

Chính vì thế, mới đây, Ủy ban Tài chính – Ngân sách đề nghị xem xét thu hẹp biên độ khung thuế suất, đồng thời phân loại từng mặt hàng trong cùng một nhóm hàng để quy định cụ thể khung thuế suất riêng biệt. Việc làm này, theo Ủy ban là để đảm bảo không mở quá rộng khung thuế suất nhưng vẫn đáp ứng được yêu cầu điều tiết việc khai thác tài nguyên trong từng thời kỳ.

Đa số DN xin giảm mức thuế

Ông Bill Howell còn cho rằng, với mức thuế tài nguyên 30% trên giá trị của thành phẩm khoáng sản thì không nhà đầu tư nào có thể tính đến chuyện cam kết đầu tư vào dự án khoáng sản ở VN. Kể cả khi áp dụng mức thấp nhất là 5%, nhà đầu tư cũng phải nghĩ kỹ vì phần lớn các quốc gia khác chỉ áp dụng mức 2% đến 4%. Trên thực tế, tại một số quốc gia hiện đang thực hiện giảm thuế tài nguyên, thay vì tăng, nhằm duy trì tính cạnh tranh đầu tư trong bối cảnh suy giảm kinh tế toàn cầu.

Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản VN Nguyễn Tôn Quyền lại nêu quan điểm, mức thuế suất từ 10% đến 40% như hiện nay là quá cao. Ông còn đề xuất nghiên cứu mức thuế suất cho gỗ các loại là từ 5 - 10%, đối với gỗ cành ngọn theo dự thảo là 10 - 30% cũng được ông đề xuất ở mức... 0%. Ngay tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hứa Đức Nhị cũng cho rằng cần cân nhắc kỹ mức thuế để vừa thu được ngân sách nhưng vừa có thể phát triển rừng. Vì ngoài thuế tài nguyên thì còn rất nhiều các quy định khác liên quan đến khai thác gỗ.

Thậm chí, trước khung thuế suất 5-30% dự kiến áp cho khoáng sản kim loại, phía Hiệp hội Thép cho rằng mức này là “quá lớn”. Đại diện Hiệp hội đề nghị nên khống chế mức trần tối đa là 15% để tránh trốn thuế và khuyến khích khai thác tại vùng sâu, vùng xa.

Đại diện Ban Pháp chế Tập đoàn Điện lực VN (EVN) Vũ Khắc Thư cũng đề nghị áp dụng mức thuế suất thuế tài nguyên nước thiên nhiên sản xuất thủy điện là 2% (khung thuế suất quy định tại Dự thảo là 2-5%). “Về lâu, về dài nên xem xét miễn thuế tài nguyên nước” - ông Thư nêu quan điểm.

EVN cũng kiến nghị giảm 50% thuế tài nguyên nước đối với các công trình thủy điện sử dụng lại nước của nhà máy thủy điện ở bậc trên; giảm thuế tài nguyên nước thiên nhiên dùng cho sản xuất điện đối với các công trình thủy điện đa mục tiêu, đảm bảo nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ công ích như điều tiết nước chống lũ lụt và phục vụ tưới tiêu nông nghiệp...