Theo đánh giá của một số địa phương tại cuộc họp trực tuyến về tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo do Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chủ trì hồi đầu tháng 6, lượng gạo hàng hóa xuất khẩu năm 2009 sẽ cao hơn 1 triệu tấn so với chỉ tiêu định hướng đề ra đầu năm (từ 4 triệu tấn lên 5 triệu tấn) do lượng tồn kho năm 2008 chuyển sang, lúa từ Campuchia về nhiều, vụ đông xuân được mùa, vụ hè thu nhiều khả năng thu hoạch rộ và công tác xuống giống vụ thu đông thực hiện tốt.

Tình hình đặt ra cho 6 tháng cuối năm là phải tiêu thụ thêm lượng gạo hàng hóa này. Còn hiện tại, theo tính toán của Hiệp hội Lương thực, kết quả xuất khẩu gạo 12 ngày đầu tháng 6 đạt mức 328.000 tấn, tính lũy kế xuất khẩu từ đầu năm đến ngày 12-6 thì đạt 3,28 triệu tấn, trị giá 1,35 tỉ đô la Mỹ (theo giá xuất khẩu trung bình đạt 412 đô la/tấn).

Cũng theo tính toán của Hiệp hội Lương thực và nhiều doanh nghiệp xuất khẩu, lượng gạo tồn kho của các doanh nghiệp tính đến ngày cuối tháng 6 khoảng trên 700.000 tấn. Để thực hiện kế hoạch xuất khẩu 5 triệu tấn cả năm thì trong vòng 6 tháng tới, các doanh nghiệp chỉ cần mua thêm hơn 700.000 tấn nữa.  

Tuy nhiên, diễn biến tình hình thị trường trong nước và quốc tế những tháng cuối năm vẫn cần phải được cập nhật và theo sát.

Theo Bộ Công Thương, dự báo diễn biến thị trường có thể còn chứa đựng một số yếu tố bất lợi do khả năng Thái Lan và Ấn Độ buộc tung lượng gạo tồn kho tương đối lớn ra bán. Điều này khiến các nhà nhập khẩu hiện có xu hướng chờ giảm giá, trong khi trong nước đang thu hoạch rộ vụ hè thu.

Cũng theo Bộ Công Thương, hạn chế chủ yếu của công tác điều hành xuất khẩu gạo là hệ thống thông tin, dữ liệu về tình hình thực tế và về dự báo liên quan tới sản xuất, lưu thông, tiêu thụ, thị trường không được xử lý một cách tập trung, đồng nhất, các thao tác điều phối không kịp thời dẫn tới các quyết định điều hành được đưa ra thiếu tính linh hoạt so với tình hình thực tế.

Để việc điều hành xuất khẩu gạo những tháng cuối năm thông suốt và có lợi cho người sản xuất cũng như doanh nghiệp xuất khẩu, Bộ Công Thương và hiệp hội tích cực phối hợp tăng cường công tác thông tin, dự báo về sản lượng, dịch bệnh, thị trường trong nước và xuất khẩu để công tác điều hành xuất khẩu những tháng cuối năm thật sát thực tế. Hơn nữa, Hiệp hội Lương thực sẽ đề xuất kế hoạch đăng ký hợp đồng và công bố giá sàn từ nay đến cuối năm để doanh nghiệp xuất khẩu chủ động.