Thứ bảy, 13/06/2009, 08:59 GMT+7
Cần bổ sung chế tài cho chủ đầu tư
Hội thảo “Dự thảo luật sửa đổi các luật liên quan đến Đầu tư – Xây dựng” do Uỷ ban kinh tế Quốc hội và Phòng Thương mại công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp tổ chức vừa qua đã thu được những kết quả nhất định. Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Trọng Vân - Tổng giám đốc Tổng công ty Xây dựng An Bình (Nghệ An) xung quanh dự thảo này.
Bàn đến tầm quan trọng của việc sửa đổi luật, ông Phạm Trọng Vân khẳng định: Rõ ràng rằng nếu các luật đưa ra ngày càng cụ thể, chính xác, khách quan thì lợi nhuận cho đất nước sẽ tăng rất nhanh bởi lẽ: sự cụ thể, chính xác của luật sẽ tạo sự đoàn kết trong nhân dân, trong doanh nghiệp…đem lại nhân hoà cho đất nước. Bên cạnh đó, sự khách quan, bình đẳng trong luật cũng sẽ làm giảm hiện tượng tham nhũng. Những yếu tố đó tạo cho người dân biết sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, đưa vị thế của nước ta ngày càng cao trên trường quốc tế.

- Dự thảo luật sửa đổi các luật liên quan đến Đầu tư – Xây dựng lần này cần sửa đổi những điều gì để luật luôn cụ thể, chính xác và khách quan, thưa ông?

Để luật luôn chính xác, khách quan trước hết phải cụ thể các tiêu chí trong việc lựa chọn nhà thầu. Cụ thể như tại Điều 60 khoản 1 Luật đấu thầu nên bỏ loại hình đấu thầu hạn chế và chỉ định thầu, chỉ nên chọn phương án đấu thầu rộng rãi, công khai đối với những dự án đấu thầu phạm vi trong nước có giá trị ≤ 30 tỷ VNĐ và những dự án đấu thầu phạm vi quốc tế có giá trị >30 tỷ VNĐ.

Thông báo mời thầu nên quy định đăng trên báo (có thể trên báo đấu thầu) hoặc trên trang Web cụ thể nào thì phải thông báo để các nhà thầu tiện việc theo dõi, tránh tình trạng đăng “bí mật” trên một báo nào đó cho có nhằm ngăn chặn tình trạng cạnh tranh. Việc công khai này cộng với các tiêu chí được đưa ra cụ thể và khách quan sẽ cho ta một lợi nhuận cụ thể lớn lao. Giả sử hàng năm chúng ta thực hiện khoảng 800.000 tỷ VNĐ đầu tư cho xây dựng, nếu thực hiện đấu thầu cạnh tranh lành mạnh, chúng ta sẽ thu được khoảng 120.000 tỷ VNĐ nguồn ngân sách được tiết kiệm qua đấu thầu (khoảng 15%). Như vậy, theo tính toán của tôi, kinh phí đó sẽ giúp chúng ta có thể xây dựng hoặc tu sửa, nâng cấp được 60 bệnh viện trong cả nước.

Thực tế cũng chứng minh được rằng: Sản phẩm có được từ cạnh tranh lành mạnh tốt về chất, nhanh về tiến độ, các doanh nghiệp hành nghiệp trong thế cạnh tranh lành mạnh đều trưởng thành đích thực. Mặt khác khi các điều khoản của luật đã được cụ thể hoá, các chủ đầu tư công khai tiêu chuẩn xét thầu, công khai các hồ sơ dự thầu thì việc tham nhũng sẽ giảm hẳn. Những yếu tố trên sẽ góp phần tiết kiệm được một khoản ngân sách cho nhà nước đồng thời sẽ tạo được một hành lang pháp lý chặt chẽ, giảm thiểu tham nhũng.

- Như ý trên ông đã nhấn mạnh, muốn cho các luật liên quan đến Đầu tư – Xây dựng ngày càng cụ thể, chính xác, khách quan thì phải công khai tiêu chí lựa chọn nhà thầu. Vậy ngoài yêu tố trên còn có yếu tố nào khác nữa không thưa ông?

Theo tôi cần quy định trách nhiệm đối với người có thẩm quyền. Cần quy định cụ thể như điều kiện nào thì cá nhân người có thẩm quyền được tự chịu trách nhiệm? Khả năng thanh toán vật chất trước sự tự chịu trách nhiệm của cá nhân người có thẩm quyền? Khi có tổn thất vật chất xảy ra thì giải quyết thế nào trước sự tổn thất vật chất đó.

Nhằm tránh chồng chéo đồng thời nâng cao hiệu quả dự án đầu tư - xây dựng,tại khoản 1 Điều 54 và khoản 2 Điều 59 của Luật Xây dựng nên chỉnh lại: Chủ đầu tư phải tổ chức tự thẩm định thiết kế kỹ thuật để đảm bảo phù hợp với quy hoạch được duyệt và các quy phạm khác của Nhà nước. Đơn vị thiết kế và thẩm định phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về các ý kiến thẩm định cũng như các tính toán của mình. Cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng khi cấp phép xây dựng chỉ cần phúc tra lại các ý kiến thẩm định của tư vấn của chủ đầu tư để căn cứ cấp phép.

Tại Điều 4 Luật Đấu thầu cũng chỉ nên thẩm định kết quả đấu thầu đối với các công trình có vấn đề không bình thường (có khiếu nại, hoặc có dấu hiệu dàn xếp thông thầu…). Trường hợp phải thẩm định thì quy định rõ thời gian thẩm định, tránh tình trạng thời gian thẩm định quá dài.

Có những gói thầu mở thầu chậm, thẩm định thầu chậm đã đẩy công trình vào khung trượt giá đội trời. Điều đó không những ảnh hưởng đến nhân dân mà còn làm thất thoát ngân sách của nhà nước. Nếu tính về vật chất thì ai là người chịu bỏ tiền lo trả việc này? Giả sử công trình đầu tư xây dựng 100 tỷ VNĐ nếu để chậm như trên thì tiền trượt giá nếu tạm tính 20% thì nhà nước mất 20 tỷ VNĐ.

Ngoài ra chúng ta nên bổ sung các quy định trách nhiệm đối với chủ đầu tư trong việc đấu thầu, giao thầu sai, chậm thì phải bồi thường thiệt hại theo tỷ lệ % là bao nhiêu? Thanh toán chậm xây lắp phải trả lãi vay ngân hàng cho nhà thầu.

Thực tế cho thấy, một nhà thầu xây lắp phải lo 4 bảo lãnh mới đủ điều kiện để hợp đồng với chủ đầu tư, trong khi đó chủ đầu tư không phải chịu bất cứ một chế tài nào. Vì không có quy định chế tài bình đẳng nên một số chủ đầu tư đã có những việc làm không đúng như chậm nghiệm thu khối lượng hoàn thành cũng như thanh toán làm thiệt hại lớn đối với nhà thầu. Chính điều đó đã làm tiêu hao năng lực nhà thầu nói riêng cũng như tê liệt dần lực lượng sản xuất nói chung. Do đó tôi đề nghị Quốc hội bổ sung càng sớm càng tốt các tiêu chí cụ thể và chính xác, đảm bảo bình đẳng khách quan để củng cố và phát triển lực lượng sản xuất khi chưa quá muộn.

Hiện nước ta có các loại hình điều chỉnh giá theo Thông tư 03 và 09 của Bộ Xây dựng và điều chỉnh giá theo qui định của WB, ADB. Vậy tại Điều 57, việc điều chỉnh giá hợp đồng nên được thực hiện trong các trường hợp như nhà nước thay đổi các chính sách thuế và biến động giá có ảnh hưởng trực tiếp đến giá hợp đồng.Bên cạnh đó, chúng ta cũng có thể thực hiện việc điều chỉnh giá theo công thức của WB và ADB cho mọi loại hợp đồng xây lắp. Cụ thể:

Pc = Ac + Bc ( Imc/Ioc )
 
Trong đó:Pc là hệ số điều chỉnh cho phần giá hợp đồng phải thanh toán
Ac thể hiện phần không điều chỉnh
Bc là phần điều chỉnh tương ứng của giá hợp đồng phải thanh toán
Imc là chỉ số giá hiện có tại cuối tháng lập đơn xin thanh toán
Ioc
là chỉ số giá hiện có 28 ngày trước khi mở thầu (các chỉ số giá do Tổng cục thống kê cấp)

Tôi cũng đề nghị nên bỏ ý “Giá hợp đồng sau điều chỉnh không làm tăng tổng mức đầu tư đã duyệt” vì: Tổng mức đầu tư được lập trước khi đấu thầu một thời gian dài, sau đấu thầu mấy tháng mới kí hợp đồng xây lắp. Vì thế điều chỉnh hợp đồng tăng lên do biến động giá tăng lên thì đương nhiên là vượt tổng mức đầu tư. Việc duyệt lại tổng mức đầu tư đã làm chậm tiến độ thi công và cũng rất phiền phức cho việc duyệt lại này.

 Hồ Hường thực hiện
bantinsom.com ( theo DDDN )