Những quyết sách quan trọng

Tầm nhìn và tính cách quyết đoán của Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt thể hiện qua những quyết sách quan trọng. Ảnh tư liệu.

Ông Võ Văn Kiệt giữ chức vụ Phó Chủ tịch rồi Chủtịch Hội đồng Bộ trưởng, Thủ tướng Chính phủ trong những năm tháng đấtnước mới bắt đầu công cuộc Đổi mới, công việc đang rất bề bộn: lạm phátphi mã; khủng hoảng kinh tế-xã hội đang rất nghiêm trọng.

Đángchú ý hơn nữa là thời kỳ ấy, tư duy kinh tế đang trong quá trình chuyểnbiến, tư duy đổi mới chưa thực sự được thông suốt trong lãnh đạo và tưduy kế hoạch hóa tập trung quan liêu vẫn còn dai dẳng. Có thấy hết thựctrạng khá phức tạp của tình hình, mới thấy rõ tầm nhìn và tính cáchquyết đoán trong Ông Võ Văn Kiệt.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếphoặc có sự tham gia của Ông, ngay trong những năm khó khăn ấy, nhiềuchính sách mang tính đột phá đã được ban hành.

Đó là việc xóabỏ hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh đối với xí nghiệp quốc doanh, trao quyềntự chủ kinh doanh cho xí nghiệp quốc doanh, thực hiện "thương mại hóa"tư liệu sản xuất, cho phép hàng loạt doanh nghiệp địa phương và xínghiệp quốc doanh lớn trực tiếp xuất nhập khẩu; tự do hóa giá cả, từnăm 1989, trong nền kinh tế chấm dứt tình trạng hai giá, chỉ còn duynhất một hệ thống giá thị trường; tổ chức lại hệ thống ngân hàng ….

Những chương trình khai thác Đồng Tháp Mười  của cố Thủ tướng đã góp phần dựng nên Đồng Tháp Mười trở thành vùng có năng suất cao ngày nay. (Ảnh: baohaugiang.com; myopera.com)

Cũng trong thời gian đó, Nhà nước đã quyết định xóabỏ bao cấp lương thực, thực phẩm cho hàng triệu công nhân, viên chức,lực lượng vũ trang và dân cư đô thị. Đối với nông dân, xóa bỏ chế độthu mua theo nghĩa vụ áp đặt (còn gọi là "mua như cướp") thay bằng mua- bán theo hợp đồng với giá thỏa thuận đi đôi với bãi bỏ chế độ "ngănsông, cấm chợ" xóa các trạm kiểm soát dọc đường, thực hiện tự do lưuthông hàng hóa nông sản trong cả nước. Đến những năm 1989 - 1990, tìnhtrạng rối loạn về giá cả, rối loạn trong quá trình phân phối, lưu thônghàng hóa chấm dứt; lạm phát phi mã được chặn đứng, nền kinh tế đi dầnvào thế ổn định.

Đường dây 500KV Bắc - Nam ngày nay. (Ảnh: baolaocai.vn)

Nhân dân ta còn nhớ những công trình mang "Dấu ấn VõVăn Kiệt" từ chủ trương có ý nghĩa quyết đoán, đột phá đến sự năngđộng, quyết liệt trong điều hành thực hiện. Đó là chương trình khaithác Đồng Tháp Mười và Tứ giác Long Xuyên, chuyển từ vùng châu thổnhiễm mặn nặng nề, năng suất rất thấp, mỗi năm chỉ cấy được một vụ,sang vùng có năng suất cao. Đó là việc xây dựng đường dây tải điện 500KV Bắc - Nam góp phần điều hòa lượng điện trong cả nước. Đó là việc xâydựng Đường Bắc Thăng Long - Nội Bài, mở rộng cửa ngõ Thủ đô Hà Nội…

Quyết đoán dựa trên đức "lắng nghe"

Ảnh tư liệu

Với Ông Võ Văn Kiệt, kiến thức của Ông được tích lũybằng đi sát thực tiễn, học ở cuộc sống của người dân, với ý thức rõ rệtdựa vào dân, tin vào quần chúng.

Ông thường xuyên lắng nghe ýkiến tâm huyết của các chuyên gia có tư duy đổi mới với tinh thần cầuthị; trân trọng những người có chính kiến, trao đổi ý kiến cởi mở,thẳng thắn. Và chính từ đó, Ông có được vốn sống cực kỳ phong phú - nềntảng cho những quyết sách.

Ông thường nói: trong khó khăn chung của nền kinhtế, vẫn có những địa phương, nhất là cơ sở làm ăn năng động, sáng tạo,rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu.

Đó là sức sángtạo của nhân dân lao động; những nhân tố mới nảy nở từ lao động và cuộcsống mang lại niềm tin cho chúng ta. Một khi nền dân chủ xã hội chủnghĩa được phát huy, thể hiện trong thực tế chứ không chỉ là một khẩuhiệu, thì từ quần chúng sẽ nảy nở những biện pháp hay, tạo ra sức bậtmới.

Ông Võ Văn Kiệt cho rằng những hành động cách mạngcủa quần chúng trong những năm trước Đổi mới, được gọi là "bung ra","xé rào", xóa bỏ rào cản của những công thức giáo điều vốn đóng khungtrong những cơ chế đã bị cuộc sống vượt qua chính là sự thể hiện trítuệ, sức năng động, sáng tạo của nhân dân, cho thấy không có một tìnhhuống khó khăn nào mà không có lối ra.

Theo Ông, chỉ cần Đảngbiết vực dậy và phát huy tiềm năng vô hạn trong quần chúng nhân dân;chúng ta biết thực sự cầu thị, dám vượt qua chính mình, chân thành lắngnghe và trân trọng tiếp thu những tiếng nói trung thực của mọi ngườiViệt Nam vốn nặng lòng với đất nước, mở rộng dân chủ để mọi sáng kiến,mọi kế sách tâm huyết đến được những nơi cần đến, thì chắc chắn côngcuộc phát triển đất nước sẽ đạt nhiều thành tựu to lớn.

Một người dân viếng cố Thủ tướng  Võ Văn Kiệt trong niềm xúc động. Ảnh: Tuổi Trẻ

Thực tế cho thấy đây là một việc rất khó: không chỉlà vượt qua tư duy theo lối mòn, xơ cứng của bản thân, mà còn là sựdũng cảm vượt qua sức cám dỗ của các nhóm lợi ích, dứt khoát đặt lợiích của dân tộc lên trên hết.

Có thể dẫn ra một vài ví dụ. Chủ trương của Ông VõVăn Kiệt về phát triển Đồng bằng sông Cửu Long thể hiện tầm nhìn sâurộng của Ông, khi Ông cho rằng đây là một vùng đất giàu tiềm năng có ýnghĩa rất to lớn trong quá trình đất nước ta đổi mới, mở cửa và hộinhập với kinh tế thế giới.

Ông trăn trở, suy nghĩ, nhiều lần "lội đồng", tìmhiểu thực tế, hỏi han kinh nghiệm làm ăn của bà con nông dân và thamkhảo ý kiến của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý tâm huyết. Từ đó, Ôngđề xuất "ba mũi đột phá lớn" (về giao thông, thủy lợi và giáo dục) màviệc Ông chỉ đạo khai phá Đồng Tháp Mười và Tứ giác Long Xuyên được coilà mũi đột phá thứ nhất, để Đồng bằng sông Cửu Long phát triển, đónggóp nhiều hơn nữa cho cả nước.

Phát triển vùng tứ giác Long Xuyên là một trong những quyết sách thành công của Cố Thủ tướng. (Ảnh: nguyentl.free.fr; saga.vn)

Trong việc xây dựng đường dây tải điện 500KV Bắc -Nam, trước những ý kiến không đồng tình, trong đó có cả ý kiến của mộtvị giáo sư, tiến sĩ nổi tiếng, Ông đã rất thận trọng đi tìm hiểu cặn kẽtừng vấn đề cụ thể, từ kỹ thuật đến kinh tế, quản lý, quy tụ được nhữngnhà khoa học uy tín trong lĩnh vực điện năng cùng bàn luận thấu đáo,đồng thời tham khảo kinh nghiệm nước ngoài, đề xuất cách làm hiệu quảnhất.

Cố Thủ tướng leo từng bậc thang trên đèo Lò Xo lên thăm cán bộ, công nhân đang tham gia xây dựng tuyến đường dây 500KV Bắc Nam tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam một trong những địa điểm khó khăn nhất trong công tác thi công tuyến đường dây 500KV ở khu vực miền Trung (tháng 1/1993). Ảnh: TTXVN

Cách tiến hành xây lắp đường điện 500KV cũng theo“cách đánh du kích": chia việc xây dựng các cột điện thành nhiều đoạnrồi cùng “đồng khởi”, sau đó chỉ việc ráp nối các đoạn với nhau. Kếhoạch 4 năm, nhưng chỉ sau 2 năm đường điện Bắc - Nam đã hoàn thành.

Nụ cười luôn rạng rỡ trên gương mặt cố Thủ tướng. Ông luôn sống mãi trong trái tim người Việt Nam. Bài viết như một nén nhang  xin thắp để tưởng nhớ Ông. Ảnh: baovietnam.vn

Trong những năm không còn giữ trọng trách trongChính phủ cũng như không còn là Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng,Ông Võ Văn Kiệt vẫn nặng lòng với nhiều vấn đề trọng đại về quốc kế,dân sinh, thường có nhiều ý kiến tâm huyết đóng góp cho Bộ Chính trị vàChính phủ.

Ông cho rằng, khi đã không bận về những công việccủa Chính phủ, Ông càng có thời gian đi nhiều địa phương, nghe nhiều ýkiến, càng thấm thía những khó khăn trong đời sống của dân, càng thấybức xúc về những vấn đề chưa được xử lý.

Tiếc rằng Ông Võ Văn Kiệt đã đi xa mãi mãi; nhiềusuy nghĩ, công việc Ông theo đuổi còn dở dang. Bài viết này coi như mộtnén nhang để tưởng nhớ Ông và mong rằng những ý tưởng của Ông sẽ đượctiếp nối.

• Vũ Quốc Tuấn